Polyfenolen, flavonoïden, flavanolen, flavonolen. Deze woorden worden voortdurend door elkaar gebruikt in voedingsmarketing, maar ze beschrijven verschillende, geneste dingen. Het onderscheid begrijpen is belangrijk als je echt wil weten wat er in je cacao zit.
Polyfenolen: de brede categorie
Polyfenolen zijn een grote familie van plantaardige stoffen, duizenden in aantal, gedefinieerd door meerdere fenolische ringstructuren. Ze komen voor doorheen het hele plantenrijk: in thee, koffie, wijn, bessen, olijfolie en cacao. "Rijk aan polyfenolen" geldt voor een enorm brede reeks voedingsmiddelen en zegt op zichzelf weinig.
Flavonoïden: een subklasse van polyfenolen
Binnen polyfenolen zit een subklasse genaamd flavonoïden, die zelf opsplitst in verschillende groepen: flavanolen, flavonolen, flavanonen, flavonen, anthocyanen en isoflavonen. Elk heeft een eigen chemische structuur en eigen voedingsbronnen.
Flavanol versus flavonol: één letter, twee verschillende stoffen
Deze twee termen worden makkelijk verward, ook in productmarketing. Flavanolen (flavan-3-olen) zijn de stoffen in cacao en thee, waaronder catechine en epicatechine. Flavonolen zijn een volledig aparte groep, waaronder quercetine (uien, appels) en kaempferol. Ze hebben verschillende structuren, verschillende voedingsbronnen en ander onderzoek erachter. Een product omschreven als "rijk aan flavonolen" doet geen uitspraak over dezelfde stoffen als een product dat getest is op flavanolen.
Flavanolen: de specifieke subklasse in cacao
De relevante stoffen in cacao zijn flavanolen. De twee monomeren zijn catechine en epicatechine. Deze kunnen zich ook verbinden tot grotere structuren, procyanidinen genaamd, geclassificeerd volgens polymerisatiegraad van DP1 (monomeer) tot DP10 en hoger.
Dit onderscheid is niet louter academisch. De EU-goedgekeurde gezondheidsclaim over cacaoflavanolen en normale bloedstroom verwijst specifiek naar flavanolen, niet naar polyfenolen of flavonoïden in het algemeen, en vereist 200mg flavanolen per dag. De officiële analytische methode die dit verifieert, meet specifiek flavanolmonomeren en -oligomeren per polymerisatiegraad, niet totaal polyfenolgehalte.
Waarom het onderscheid belangrijk is voor opname
De biobeschikbaarheid verschilt sterk binnen de flavanolfamilie zelf. Monomeren zoals epicatechine worden relatief efficiënt opgenomen. Grotere procyanidinen worden veel minder direct opgenomen en deels afgebroken door darmbacteriën voordat ze enig effect hebben. Dit betekent dat twee producten met identiek "polyfenolgehalte" op het etiket zeer verschillende hoeveelheden kunnen bevatten van de specifieke stof waar de wetenschap eigenlijk over gaat.
Al onze producten, zoals onze Raw Cacao Powder en Raw Cacao Nibs, worden precies hierop getest: flavanolgehalte per polymerisatiegraad, geen algemene polyfenolschatting.
Samenvatting
"Polyfenolen" is de brede overkoepelende term. "Flavonoïden" is een subklasse daarbinnen. "Flavanolen" is een verdere subklasse, te onderscheiden van de gelijkaardig klinkende "flavonolen," en de specifieke groep verantwoordelijk voor de onderzochte cardiovasculaire effecten van cacao. Wanneer een product enkel omschreven wordt als "rijk aan polyfenolen" of "rijk aan antioxidanten," zegt dat vrijwel niets over het specifieke flavanolgehalte. Het flavanolgehalte rechtstreeks testen en rapporteren, zoals de EU-claim vereist, is de enige manier om te weten wat er werkelijk in zit.
Referenties
Manach C., Scalbert A., Morand C., Rémésy C. & Jiménez L. Polyphenols: food sources and bioavailability. American Journal of Clinical Nutrition, 2004;79(5):727–747. https://doi.org/10.1093/ajcn/79.5.727
European Commission. Commission Regulation (EU) No 851/2013. Official Journal of the European Union.
Bussy U. et al. Single-laboratory validation for the determination of cocoa flavanols and procyanidins (DP1–7): First Action 2020.05. Journal of AOAC International, 2021;104(2):413–421. https://doi.org/10.1093/jaoacint/qsaa132
Bussy U. et al. Determination of cocoa flavanols and procyanidins (DP1–7): collaborative study. Journal of AOAC International, 2022;105(4):1060–1071. https://doi.org/10.1093/jaoacint/qsac007
