Het hart is niet het enige orgaan dat afhankelijk is van gezonde bloedvaten. De hersenen verbruiken ongeveer 20% van het zuurstof- en energiegebruik van het lichaam, terwijl ze slechts 2% van het lichaamsgewicht uitmaken. De werking ervan hangt sterk af van hoe goed het bloed er geraakt.
Hier wordt hetzelfde mechanisme relevant dat aan de basis ligt van de EU-goedgekeurde cardiovasculaire claim. Cacaoflavanolen, met name epicatechine, stimuleren de aanmaak van stikstofmonoxide, wat bloedvaten doet ontspannen. Wanneer dit gebeurt in de vaten die de hersenen bevoorraden, spreken onderzoekers van een toename van de cerebrale bloedstroom.
Wat de studies vonden
Sorond et al. (2008) gebruikten Doppler-echografie om de bloedstroomsnelheid bij oudere volwassenen te meten na inname van flavanolrijke cacao, en vonden een meetbare toename. Francis et al. (2006) gebruikten fMRI en observeerden een gelijkaardig effect op de bloedstroom naar de hersenen na inname van cacaoflavanolen. Field et al. (2011) koppelden flavanolinname aan kortetermijnverbeteringen in visuele en cognitieve testresultaten bij jonge volwassenen.
Dit zijn acute, eenmalige effecten. De interessantere vraag is wat er gebeurt bij regelmatige inname over langere tijd.
Bewijs op langere termijn
Mastroiacovo et al. (2015), bekend als de CoCoA-studie, volgde 90 gezonde oudere volwassenen gedurende 8 weken en vergeleek een hoge dosis (993mg flavanolen/dag), een gemiddelde dosis (520mg) en een lage dosis (45mg). Deelnemers in de hoge- en gemiddelde-dosisgroepen toonden verbeteringen op tests van aandacht, verwerkingssnelheid, taakwisseling, werkgeheugen en verbale vlotheid, ten opzichte van de lage-dosisgroep.
COSMOS-Mind, een van de grootste studies in zijn soort, volgde duizenden oudere volwassenen gedurende drie jaar en testte of dagelijkse cacao-extract (500mg flavanolen) de cognitie verbeterde in vergelijking met een placebo (Baker et al., 2023). Een gerelateerde analyse van Brickman et al. (2023), gepubliceerd in PNAS, vond dat het cognitieve voordeel niet gelijk verdeeld was. Het was geconcentreerd bij deelnemers die de studie begonnen met een lagere gebruikelijke flavanolinname of een lagere algemene dieetkwaliteit. Deelnemers die al goed aten, zagen weinig extra voordeel.
Dat laatste punt is belangrijk. Het suggereert dat het effect geen algemene hersenboost is, maar eerder een correctie voor mensen wiens basisvoeding meer ruimte voor verbetering heeft.
Theobromine
Cacao bevat van nature theobromine, een mild stimulerend middel verwant aan cafeïne, maar met een langzamer en zachter effect. Dit is een van de redenen waarom het effect van cacao vaak als stabieler wordt omschreven dan dat van koffie, al is direct vergelijkend onderzoek op dit specifieke punt beperkt.
Waar dit past
Het meeste cognitieve onderzoek naar cacaoflavanolen richtte zich op oudere volwassenen of mensen met bestaande vasculaire risicofactoren, waar het effect op bloedstroom en cognitie doorgaans sterker is. Bij gezonde jongere volwassenen zijn de acute effecten kleiner en minder consistent tussen studies.
Flavanolgehalte hangt ook af van hoe de cacao verwerkt wordt. Onze Raw Cacao Powder, Raw Cacao Beans, Raw Cacao Nibs en Raw Cacao Bar 100% zijn minimaal verwerkt en onafhankelijk getest op flavanolgehalte, batch per batch.
Samenvatting
Het onderzoek naar cacaoflavanolen en hersenbloedstroom is echt en groeiend, van acute labmetingen tot meerjarige studies bij duizenden mensen. Het wijst op een bescheiden, mechanisme-specifiek effect, vooral relevant voor mensen met een lagere basis-dieetkwaliteit, eerder dan een algemene cognitieve versterker voor iedereen. Een betere doorbloeding van de hersenen is een redelijke, wetenschappelijk onderbouwde reden om flavanolrijke cacao aan je voeding toe te voegen. Claims die verder gaan, lopen vooruit op wat de studies momenteel tonen.
Referenties
Sorond F.A., Lipsitz L.A., Hollenberg N.K. & Fisher N.D.L. Cerebral blood flow response to flavanol-rich cocoa in healthy elderly humans. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2008;4(2):433–440. https://doi.org/10.2147/ndt.s2434
Francis S.T., Head K., Morris P.G. & Macdonald I.A. The effect of flavanol-rich cocoa on the fMRI response to a cognitive task in healthy young people. Journal of Cardiovascular Pharmacology, 2006;47(Suppl 2):S215–S220. https://doi.org/10.1097/00005344-200606001-00018
Field D.T., Williams C.M. & Butler L.T. Consumption of cocoa flavanols results in an acute improvement in visual and cognitive functions. Physiology & Behavior, 2011;103(3-4):255–260. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2011.02.013
Mastroiacovo D. et al. Cocoa flavanol consumption improves cognitive function, blood pressure control, and metabolic profile in elderly subjects: the Cocoa, Cognition, and Aging (CoCoA) Study. The American Journal of Clinical Nutrition, 2015;101(3):538–548. https://doi.org/10.3945/ajcn.114.092189
Baker L.D. et al. Effects of cocoa extract and a multivitamin on cognitive function: a randomized clinical trial (COSMOS-Mind). Alzheimer’s & Dementia, 2023;19(4):1308–1319. https://doi.org/10.1002/alz.12767
Brickman A.M., Yeung L.K., Alschuler D.M., Ottaviani J.I., Kuhnle G.G.C., Sloan R.P., et al. Dietary flavanols restore hippocampal-dependent memory in older adults with lower diet quality and lower habitual flavanol consumption. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2023;120(23):e2216932120. https://doi.org/10.1073/pnas.2216932120
